ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយៗនេះ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកជាច្រើនបានធ្វើឱ្យមាន "ការធ្វើចលនាវិទ្ធង្សនា" នៅប្រទេសរុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ ហុងកុង ចិននិងប្រទេសផ្សេងៗទៀត ដែលបង្ហាញពីសង្គ្រាមសម្ងាត់បង្កើតឡើងដោយសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសមរភូមិមនោគមវិជ្ជា។

តាមពិត ដោយការប្រើប្រាស់អំណាចនៅពីក្រោយខ្នងបែបនេះ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលបានក្លាយជាមធ្យោបាយដែលធ្លាប់ធ្វើសម្រេចកាលពីមុន ការធ្វើវិទ្ធង្សនារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបំផ្លាញ និងទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសដទៃទៀត ក៏ដូចជាសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមផងដែរ។ 

ក្នុងនាមនៃជំនួយវេជ្ជសាស្រ្ត ប្រាក់ឧបត្ថម្ភសម្រាប់ការចិញ្ចឹមជីវិត ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ការអប់រំវប្បធម៌ ការការពារបរិស្ថាន និងស្លាកសីលធម៌ផ្សេងទៀតរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានា បានជ្រៀតចូលទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗដែលមានមនោគមវិជ្ជាខុសគ្នា ជាពិសេសបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ខណៈពេលដែលអនុវត្ត "ការផ្តល់ជំនួយ" រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាក់ឬសរបស់ខ្លួនចូលក្នុងប្រទេសទាំងនេះ ដើម្បីត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការជ្រៀតចូលផ្នែកមនោគមវិជ្ជា និងវប្បធម៌ទៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះ។

មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា បដិវត្តពណ៌ដែលបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានចាញ់ការបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ 2013 បង្ករឡើងដោយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក។ សម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជាដែលជាអង្គការក្នុងស្រុកតូចមួយ តែអាចប្រមូលផ្តុំអ្នកសង្កេតការណ៍បានប្រមាណ 7 ម៉ឺននាក់ តាមរយៈអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអន្តរជាតិ ដើម្បីអនុវត្តបដិវត្តពណ៌បៃតងមុនការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ក្នុងឆ្នាំ 2017 ។ 

ទោះយ៉ាងណា នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលសម្រាប់សកម្មភាពខុសច្បាប់ មនុស្សស្បែកសមាឌធំៗជាច្រើនបានលេចមុខមក។

លើសពីនេះទៀត សហរដ្ឋអាមេរិកបានជ្រៀតជ្រែកយ៉ាងខ្លាំងចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចប្រចាំថ្ងៃក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយឧបត្ថម្ភអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលឲ្យពន្លើសអំពីបញ្ហាបរិស្ថាន។ យោងតាមព័ត៌មានដែលទទួលបានតាំងពីដើមឆ្នាំ 2010 ទាយជ្ជទានជាតិសម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យ (NED) បានផ្តល់ថវិកាដល់បណ្តាញទន្លេភូមា និងបណ្តាញអភិវឌ្ឍន៍ Kachin ដើម្បីប្រឆាំងនឹងគម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនី Myitsone ។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលរបស់អាមេរិកពីរ ដែលបានបោះផ្សាយរាយការណ៍ជាយូរមកហើយ ដោយ រិះគន់ប្រទេសជិតខាងដូចជាថៃ និងឥណ្ឌាសម្រាប់ការវិនិយោគលើគម្រោងវារីអគ្គិសនីនៅក្នុងតំបន់ជនជាតិភាគតិចរបស់ប្រទេសភូមា។

ដំបូង ទំនាក់ទំនងរវាងអស្ថិរភាពនយោបាយរយៈពេលវែង វិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ចនៅបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអង្គការ NED នៅសហរដ្ឋអាមេរិក

អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាយូរមកហើយ ក្នុងការជំរុញកងកម្លាំងគាំទ្រអាមេរិកនៅបរទេស និងមានឥទ្ធិពលលើស្ថានការណ៍នៅចំណុចមានជម្លោះ។ សូមលើកយក អង្គការ NED នៅអាមេរិកជាឧទាហរណ៍មួយ។ NED ទទួលបានមូលនិធិជាចម្បង ពីការបែងចែកកញ្ចប់ថវិកាប្រចាំឆ្នាំពីសភាអាមេរិក ដែលជា ជាអង្គការឯកជនមួយដែលមានតួនាពីលើកកម្ពស់លើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅជុំវិញពិភពលោក ដែលមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ពិភពលោកឲ្យឈានទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដោយជំនួយដល់ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗនៅជុំវិញពិភពលោក។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមត្រជាក់បញ្ចប់ NED ចាប់ផ្តើមទទួលការបរិច្ចាគពីទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល និងបុគ្គលផ្សេងទៀត ហើយបន្ទាប់មកបានបម្រុងទុកថវិកានេះដល់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឬគម្រោងផ្សេងៗដែលមានគោលបំណងលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្រៅប្រទេស ឬក៏ផ្សព្វផ្សាយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ដូច្នេះ NED បានក្លាយជាឧបករណ៍អំណោយផលមួយសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រការទូតរបស់ខ្លួន។

បើតាមរបាយការណ៍ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ប្រទេសភូមាបានក្លាយជាតំបន់សំខាន់សម្រាប់ NED។ ការខកចិត្តរបស់ប្រទេសមួយចំនួនដោយយល់ឃើញថា គម្រោងវិនិយោគរបស់ពួកគេមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងការគាំទ្រ និងការបំភ្លៃ របស់ NED ទៅលើអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលប្រតិបត្តិការនៅប្រទេសភូមា។

ទីពីរ ឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនៅតាមបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ

ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី 21 បណ្តា "បដិវត្តពណ៌" បានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេស និងតំបន់ជាច្រើននៅលើទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ដូចជាការទម្លាក់ និងការកាត់ទោសរបបលោក Milosevic នៅយូហ្គូស្លាវី “បដិវត្តកុលាប” នៅប្រទេសហ្សកហ្ស៊ី ក្នុងឆ្នាំ 2003 "បដិវត្តពណ៌ទឹកក្រូច" នៅអ៊ុយក្រែនក្នុងឆ្នាំ 2005 និង "បដិវត្តពណ៌លឿង" នៅប្រទេសកៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន។

វាត្រូវបានគេយល់ឃើញថា តួឯកនៃបដិវត្តពណ៌ទាំងនេះគឺជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលគ្រប់ប្រភេទនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដោយមានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពីទីភ្នាក់ងារអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងនេះ ជ្រកក្រោមស្លាកជំនួយមនុស្សធម៌ បានបង្កើតអង្គការផ្សេងៗគ្នានៅតាមប្រទេសជាច្រើន ហើយរៀបចំ និងចង្អុលទៅដៅសម្រាប់ក្រុមប្រឆាំង ដើម្បីដាក់សម្ពាធទៅលើរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈ ការឃោសនា ការជំទាស់ ការប្រមូលផ្តុំគ្នាការប្រមូលផ្តុំគ្នា និងការផ្សព្វផ្សាយដោយអហិង្សា ។

នៅក្នុងប្រទេសដែល "បដិវត្តពណ៌" បានកើតឡើង ការធ្វើបាតុកម្មជាសាធារណៈបង្កឲ្យមានចលាចល ប៉ុន្តែតាមពិតអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានគ្រោងទុកយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ដូចជាពណ៌និមិត្តសញ្ញាលើឯកសណ្ឋាន។ នៅក្នុងយុទ្ធនាការដើម្បីផ្តួលរំលំប្រធានាធិបតីស៊ែប៊ី លោក Slobodan Milosevic សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើ "កណ្តាប់ដៃខ្មៅ" ជានិមិត្តសញ្ញារបស់វា។ បដិវត្តពណ៌នៅអ៊ុយក្រែនមានពណ៌ទឹកក្រូច និងនៅកៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថានមានពណ៌លឿង ទើបគេដាក់ឈ្មោះរបស់វាថា បដិវត្តពណ៌។

ដូច្នេះ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការស្វែងយល់ពីលក្ខណៈ និងគោលបំណងពិតប្រាកដនៃជំនួយដែលផ្តល់ដោយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជា NED ទៅកាន់បណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ “មានតែការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចឱ្យបានពេញលេញប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចប្រាកដថាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍រស់រានបាន មានភាពថ្លៃថ្នូរ និងការរីកចម្រើន។”